ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΩΝ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΠΑΡΚΟΥ

Το δημοτικό πάρκο σιδηροδρόμων Καλαμάτας αποτελεί μοναδικό για το είδος του υπαίθριο μουσείο. Διαμορφώθηκε ως χώρος το 1986 με της προσπάθειες του τότε δημάρχου κ. Σταύρου Μπένου. Τα εγκαίνια έγιναν το Σεπτέμβριο του 1986 αλλά η ολοκλήρωση του έγινε το 1990, λόγω του καταστρεπτικού σεισμού που έπληξε την Καλαμάτα το Σεπτέμβρη του '86*. Ο χώρος που επιλέχθηκε για να δημιουργηθεί το μουσείο ήταν ο παλαιός σταθμός «Καλαμάτα λιμήν» αλλά και έκταση του ΟΣΕ που χρησιμοποιούνταν επί εποχής ατμού ως καρβουναποθήκες.

Συγκεκριμένα καταλαμβάνει συνολική έκταση 54 στρεμμάτων σε ένα κεντρικό κομμάτι της πόλης. 24,6 στρέμματα παραχωρήθηκαν από τον ΟΣΕ τα οποία περιελάμβαναν το διόροφο κτίριο του παλιού σταθμού "Καλαμάτα Λιμήν" καθώς και έναν υδατόπυργο. 28 στρέμματα παραχωρήθηκαν από τον Δήμο Καλαμάτας και 1,4 στρέμματα από την Αγροτική Τράπεζα της Ελλάδος. Όλο το τροχαίο υλικό προέρχεται από τον ΟΣΕ (από το δίκτυο της Πελοποννήσου και της Θεσσαλίας), εκτός από τον συρμό του ΗΣΑΠ, και έχει παραχωρηθεί στο Δήμο Καλαμάτας με καθεστώς χρησιδανείου.

Βρίσκεται σε μια απόσταση 5 λεπτών από την κεντρική πλατεία της Καλαμάτας ακολουθώντας την οδό Αριστομένους με κατεύθυνση προς λιμάνι. Η έκταση του πάρκου οριοθετείται από την οδό Μακεδονίας μέχρι την οδό Κρήτης κοντά στο λιμάνι και από τις δύο κάθετες οδούς Αριστομένους και Ψαρών. Σαν πάρκο, πέραν των σιδηροδρομικών εκθεμάτων που περιλαμβάνει, διαθέτει γήπεδο μπάσκετ και βόλεϊ αλλά και άλλες εγκαταστάσεις για την ψυχαγωγία των παιδιών. Επίσης στεγάζονται και διάφοροι σύλλογοι (όπως ο δικός μας), είτε στα σιδηροδρομικά οχήματα του πάρκου είτε στα κτίρια αυτού. Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι το βασικό κτίριο του πάρκου είναι ο ανακαινισμένος σταθμός «Καλαμάτα λιμήν» που σήμερα εκτελεί χρέη αναψυκτήριου στο ισόγειο και το "σπίτι" του ΣΦΣΜ στον όροφο, το οποίο μας έχει παραχωρηθεί για χρήση από την λέσχη σιδηροδρομικών.

ΕΙΚΟΝΙΚΟΣ ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ΤΟΥ ΠΑΡΚΟΥ

Ξεκινάμε τον περίπατο μας από το ύψος της οδού Μακεδονίας, την κύρια είσοδο του πάρκου**. Στην είσοδο συναντάμε ένα μεγάλο σιντριβάνι και πολλά παγκάκια που το περιτριγυρίζουν. Στα δεξιά μας υπάρχει ένα μήκος γραμμής το οποίο προορίζονταν για κάποιο έκθεμα το οποίο δεν έχει τοποθετηθεί μέχρι τώρα και πιθανώς δεν θα τοποθετηθεί ποτέ. Λίγο πιο δεξιά είναι η κύρια γραμμή που έρχεται από τον σημερινό σταθμό Καλαμάτας και φτάνει, διερχόμενη μέσα από το πάρκο, μέχρι και της αποβάθρες του λιμανιού. Μετά το σιντριβάνι, το πλακόστρωτο μετατρέπεται σε χωμάτινο δρόμο για περίπατο.

Προχωρώντας προς τα κάτω συναντάμε μια μεταλλική κατασκευή η οποία είναι απόλυτα καλυμμένη με βλάστηση και προστατεύει της προτομές σημαντικών προσωπικοτήτων της Μεσσηνίας.

Λίγα μέτρα πιο κάτω από την μεταλλική κατασκευή εκτείνεται η παιδική χαρά που έχει όλων των ειδών τα παιχνίδια για τα παιδία, τα οποία βρίσκονται μες στο πράσινο.

Περνώντας την παιδική χαρά συναντάμε και το πρώτο σιδηροδρομικό έκθεμα που είναι ένας συρμός των ΗΣΑΠ τύπου Baume Marpent. Είναι ένας από τους περίφημους ξύλινους συρμούς που προμηθευτηκέ ο ΗΣΑΠ από το 1914. Ένας από αυτούς τους συρμούς βρίσκεται και σε πλήρη λειτουργική κατάσταση στον ΗΣΑΠ στην Αθήνα και εκτελεί κατά καιρούς νοσταλγικά ταξίδια μεταξύ Πειραιά και Κηφισιάς. Ο συρμός αυτός αποτελεί μοναδικό κομμάτι ανάμεσα στα εκθέματα του πάρκου, αλλά και στην Ελλάδα, καθώς έχουν απομείνει ελάχιστα κομμάτια.

Η πορεία μας ανάμεσα στο πάρκο μας οδηγεί στην συνέχεια στην δεύτερη παιδική χαρά με διαφορετικά παιχνίδια από αυτά της προηγούμενης και σε ένα κτίριο το οποίο έχει κατασκευαστεί έτσι ώστε να δένει με την φύση. Σε αυτό το κτίριο βρίσκονται δύο αρκετά μεγάλοι χώροι οι οποίοι στεγάζουν ισάριθμους συλλόγους. Εδώ υπάρχει και μια μικρή λίμνη.

Το κυρίως σιδηροδρομικό μουσείο ξεκινά από αυτό το σημείο και κάτω. Στα δεξιά μας έχουμε τα γήπεδα του βόλεϊ και του μπάσκετ και την κύρια γραμμή που οδηγεί στο λιμάνι. Στα αριστερά έχουμε ένα χώρο για πατινάζ και ένα συρμό που αποτελείται από πέντε φορτάμαξες UNRA Ζ16 και από την ατμάμαξα Δα 7104 του δικτύου των ΣΠΑΠ. Αυτές οι πέντε φορτάμαξες προορίζονταν για να χρησιμοποιηθούν για δίαφορες δραστηριότητες δίχως όμως να έχει γίνει κάτι.

Στο ίδιο ύψος με την Δα 7104, εάν κοιτάξουμε δεξιά μας, βλέπουμε την ατμάμαξα Δι 7120. Η συγκεκριμένη ατμάμαξα ήρθε ως έκθεμα στο Πάρκο το 2002 έτσι ώστε να αντικαταστήσει την Α 7003 που επεστράφη στην πατρίδα της, το Μεσολόγγι. Έδω πρέπει να σημειώσουμε δύο πράγματα:
α) Η Α 7003 προέρχονταν από το δίκτυο των ΣΒΔΕ (Σιδηρόδρομοι Βορείο Δυτικής Ελλάδας) και ήταν από τον πρώτο καιρό της στο πάρκο σε άθλια κατάσταση. Μόνο μερικούς μήνες πριν φύγει έγινε μια μικρή επισκευή της όπου βάφτικε και επισκευάστηκαν κάποιες λαμαρίνες. Σήμερα η ατμάμαξα αυτή βρίσκεται στο Μεσολόγγι επισκευασμένη και εκτείθεται σε κεντρικό σημείο της πόλης.
β) Ο ΣΦΣΜ είχε επανελειμένα ζητήσει, στην περίπτωση που επιστραφεί η Α 7003 όπως και είχε ζητηθεί πολλές φορές από την πόλη του Μεσολογγίου, να αντικατασταθεί από μια ατμάμαξα της σειράς Ες το οποίο όμως δεν έγινε. Αυτό είχε ζητηθεί έτσι ώστε να εκτεθεί ένας άλλος τύπος ατμάμαξας και να εμπλουτιστεί η συλλογή.

Προχωρόντας λίγο παρακάτω βρισκόμαστε ξαφνικά σε μια πληθώρα εκθεμάτων. Στο αριστερό μας χέρι μπορούμε να δούμε την Δι 7119 με έναν γερανό, τον Γ 291, όπου και αυτό πρόερχεται από το δίκτυο των ΣΒΔΕ καθώς και κάποιες χειροκίνητες δραιζίνες και βαγονέτα. Στα δεξιά μας είναι μια αυτοκινητάμαξα DeDietrich του 1952. Είναι από του πλεόν χαρακτηριστικούς και επιτυχημένους τύπους αυτοκινητάμαξας στους ΣΠΑΠ.

Φτάνοντας στο ύψος του κτιρίου του σταθμού είμαστε πλεόν στο κέντρο του Πάρκου. Το κεντρικό θέμα είναι το αναινισμένο κτίριο του παλιού σταθμού "Καλαμάτα Λιμήν" το οποίο είναι και το σημείο συνάντησης του κόσμου το καλοκαίρι, καθώς λειτουργεί αναψυκτήριο, αλλά και του ΣΦΣΜ στον όροφο του κτιρίου. Ο χώρος είναι διαμορφωμένος να αναπαριστά έναν σταθμό με αποβάθρες και τραίνα που περιμένουν. Θα παρατηρήσουμε και μια μεγάλη χάλκινη επιγραφή που είναι κτισμένη μέσα στην πρώτη αποβάθρα και μας ενημερώνει για το Πάρκο. Σε αυτό το σημείο, πέραν των δύο προαφερθέντων συρμών μπορούμε να δουμε και άλλους τέσσερις. Όλοι έχουν επικεφαλής από μια ατμάμαξα της σειράς Ζς 531 - 555 και διάφορα εμπορικά και επιβατικά βαγόνια. Όλα τα επιβατικά βαγόνια προέρχονται από τους Σιδηροδρόμους Θεσσαλίας (ΣΘ) καθώς και κάποια από τα εμπορικά.

Ο πρώτος από αυτούς του συρμούς βρίσκεται μπροστά από το κτίριο του σταθμού και περιλαμβάνει της Ζς 7540, δύο επιβατάμαξες των ΣΘ 1ης θέσης και μια φορτάμαξα των ΣΘ επίσης, την Ετ 315. Η πρώτη επιβατάμαξα από τις δύο είναι και το κυρίως γραφείο του ΣΦΣΜ.

Ο δεύτερος συρμός που βρίσκεται ακριβώς απένταντι από τον προηγούμενο περιλαμβάνει την Ζς 7535 και μια επιβατάμαξα, πιθανώς 2ης θέσης.

Λίγο πιο δεξιά κάτω από την πεζογέφυρα βρίσκονται και οι άλλοι δύο συρμοί που αποτελούνται από τα εξής:

Ο ένας έχει επικεφαλή την Ζς 7544 και περιλαμβάνει επίσης μια επιβατάμαξα 2ης θέσης των ΣΘ καθώς και μια φορτάμαξα των ΣΘ ίδια με την Ετ 315 που αναφέρθηκε παραπάνω.

Ο τελευταίο συρμός έχει επικεφαλή την Ζς 7541και έναν αρκετά μεγάλο συρμό από 4 επιβατάμαξες των ΣΘ καθώς και μια φορτάμαξας UNRA Z 16 των ΣΠΑΠ.

Εάν πάρουμε την γραμμή προς λιμάνι, λίγα μέτρα πιο κάτω από την πεζογέφυρα θα βρούμε έναν υδατόπυργο των ΣΠΑΠ, οπού λειτουργούσε παλιά για τις ανάγκες του λιμανιού.

Στο ύψος με το υδατόπυργο, υπάρχει και μια λίμνη με συντριβάνι και μια ξύλινη κατασκευή στην μέση.

Πέραν αυτού του σημείου το Πάρκο πλέον τελειώνει αφού συναντά την οδό Κρήτης. Το μόνο που συνεχίζει είναι η παλιά εγκατελειμμένη γραμμή των ΣΠΑΠ που οδηγεί στο λιμάνι, λίγες δεκάδες μέτρα πιο κάτω.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Το Παρκο αυτό αποτελεί στολίδι για την πόλη της Καλαμάτας αλλά και μια πηγή πρασίνου για τους πολίτες της. Δυστηχώς όμως παρουσιάζει μια απαξιωτική κατάσταση καθώς καμία δημοτική αρχή δεν έχει ασχοληθεί με την συντήρηση και την φύλαξη του. Μόνο το 1998 έγινε μια γενική επισκευή στο Πάρκο και τα εκθέματα του ή οποία κάθε άλλο παρά βοήθησε στην διαφύλαξη τους. Έγινε με έναν τρόπο που κάποια από τα εκθέματα αλλοιώθηκαν ανεπανόρθωτα. Όλες οι φωτογραφίες που βλέπεται στο κομμάτι αυτό της σελίδας είναι μετά από αυτή την επισκευή.

Μέσα στο γενικά αρνητικό κλίμα για το πάρκο, στις αρχές Σεπτεμβρίου 2004 ανακοινώθηκε πως βρέθηκε χρηματοδότηση έτσι ώστε να γίνει η ανάπλαση και επισκευή του χώρου. Ως Σύλλογος Φίλων του Σιδηροδρόμου θεωρούμε αυτή την εξέλιξη θετική, έχοντας όμως πάντα μια μικρή επιφύλαξη, αφού θα πρέπει να δούμε τα προτεινόμενα σχέδια και φυσικά εάν τελικά θα υλοποιηθούν από πλευράς Δήμου. Σχετική ενημέρωση θα υπάρχει μέσω της σελίδας των νέων μας.

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

*Η λειτουργία του Πάρκου είχε ξεκινήσει μόλις λίγες ημέρες πριν το σεισμό. Έτσι κάθε απόγευμα ο χωρός αυτός, το στολίδι αυτό της πόλης, ήταν γεμάτο από κόσμο που έκανε τον περίπατο του, όπως και εκείνο το απόγευμα του καταστρεπτικού σεισμού του '86. Αυτός είναι και ένας κύριως λόγος που δεν θρηνήσαμε περισσότερα θύματα.
**Οι κατευθύνσεις δεξιά ή αριστερά θα αναφέρονται με άξονα αναφοράς από βορρά προς νότο όπως θα γίνει και ο «περίπατος».

Πίσω